www.resimhocasi.com

Muzaffer Özgen-Datça

ressam48@gmail.com

Desen çalışmalarında dikkat edilecek hususlar

 Hepimiz resme kalemlerle, boyalarla bir şeyler çizerek başlamısızdır.Çizgilerle yapılan resim çalışmalarına desen denir, kalem , fırça ve çeşitli uçlarla çalışılabilinir. Bedri Rahmi Eyüboğlu kitabında" resmi dört atlı çeker; çizgi, leke, renk , benek" der.Desen çalışmaları sadece çizgilerle yapıldığı gibi , çizginin yanında lekeler de kullanılabilinir,renkli de olabilir, o zaman desen tanımı için "renk kaygısı duyulmadan yapılan resimlerdir diyebiliriz. İyi bir resim yapabilmek sağlam bir desen bilgisinden geçer.Bazılarını görürsünüz pat diye modern resme geçerler ve alt yapıları zayıf kalır, resimlerinde bir eksiklik hep hissedilir . Desen çalışmalarındaki özellikler klasik ve modern resimde değişmez.

1-Çizimimiz canlı bir nesne ise kağıdın üst tarafında bir köşeye küçük bir krokisini çizin . Bu çizimde hareketi, bütünü yakalamanızı kolaylaştırır. Konuyu tanımak , anatomiyi bilmek , iyi bir desen çalışması için gereklidir.

2-Kalem hiç bastırılmadan çok hafif çizgilerle araştırıcı çizgi dediğimiz çok çizgili çalışılır. Daha sonra istediğimiz çizgileri kuvvetlendiririz .Çizgiler bilek hareketi ile değil kol hareket ettirilerek çizilir. Ben öğrencilerime silgi kullandırmazdım ,silgiyi son aşamada değişik bir form yakalamak için kullanabilirlerdi .Sıkça silmek yerine iyi görmek doğruyu çizmek amaç olmalı.

3-"Az çiz çok bak" kuralınız olmalı,bakarız ama göremeyiz.Çizime başlamadan önce konuyu incelemeli, kompozisyonu tasarlamalı ondan sonra çalışmaya başlamalı .Çoğu zaman öğrenciler modele bakarak çalıştıkları halde bambaşka şeyler çıkar bu modeli inceleyip onun özelliklerini göremedikleri, kafalarındaki şekli çizdikleri içindir . Desen çalışmalarında bakmak ve bütünü görmek çok önemlidir.

4-Kullandığımız çizgiler modelin değişik yerlerinde farklı olur, bir insan vücudunu çalışırken omuzlardaki çizgiler,kollardaki çizgiler ve diğer kısımlardaki çizgiler farklıdır.Bir kadın vücudu ile erkek vücudundaki çizgiler de farklıdır. Bu çizgi farklılıkları modelin ışık- gölge durumu ile de farklılıklar gösterir.Yumuşak bir çizgiden sert bir çizgiye geçerken birden geçilmez arada geçiş çizgileri kullanılır . Tabii bu yazdığımız kuralların hiç biri kesin kurallar değildir,bilmemiz gereken zaman zaman uygulamamız gereken bilgilerdir . Sanat sonsuzdur ve sanatçının yaratıcılığı oranında yol alınır . Modern resimde sanatçılar bu estetik bilgiler ışığında kendi modellerini çizerler.

5-Desene ilk başlayanlar için sade ve hareketsiz modeller tercih edilmeli Çizemediğimiz yerlerde takılı kalmayın,ara verin dinlenin , modeli inceleyin, yardımcı çizgilerle kontrol edin . Canlı model çalışmalarında bazı kısımları çizemedikleri için ümitsizliğe kapılan kişiler gördüm.Ne kadar çok çizim yaparsak bir sonraki çizimler o kadar kolay olur.

Bu maddelere bakarak desende en önemli hususları şu şekilde söyleyebiliriz. Ben bu sayfada bu yazacağım maddeleri açıklamaya çalışacağım

1- Hareket , 2- Oran ,3-Çizgi değerleri , farklılıkları , 4- İki boyutlu mu , yoksa üç boyutlu mu?, 5- Doğaya sadık mı kalınacak yoksa doğanın özüne mi inilecek .

Çizimde yararlanacağımız diğer bir yardımcı unsur da geometrik şekillerdir. Her varlığın temel bir şekli vardır . Resim yapılırken bu şekil tespit edilir ona göre çizim yapılır . İnsan başını resmederken oval bir şekil çizilerek içine parçalar yerleştirilir. Her insanın kendine özgü bir yüz şekli vardır , yine burnu , ağzı, kulakları vs herkesde farklı farklıdır bunlar incelenip doğru çizilirse resmimiz modele de benzemiş olur. Ayrıca insan yüzünün anatomik yapısını bilmek de çizimde bize kolaylık sağlar 

Eskiz Çalışmaları

Desen çalışmalarında kısa süreli çizimlerdir, hareketli bir anı , figürün o anki duruşunu yakalamak amacıyla kullanılır. Normal bir desen çalışmasında kullanılan çizgi , leke, gölgeleme gibi unsurları barındırsa da ayrıntılara fazla girilemez. (Süre ve hareketin değişeceği düşünülerek) Yapacağımız bir çalışmada kullanacağımız bazı figürler için eskizler çizmemiz gerekebilir , veya göz eğitimi, hareketi ve oranları doğru yakalama gibi konuların geliştirilmesi için de bu çalışmalar yapılabilinir . Ayrıntılara fazla girilmediği için bütünü görmek de kolaylaşır.

Okulumuzun bulunduğu konum ve Datça'nın ikliminin de etkisiyle bahar geldikten sonra bir çok çalışmamamızı bahçede yapardık . Öğrencilerim resimlerini yaparken ben de karalama defterime dolmakalemle bu çalışmayı yapmışım . Bu tür çizimleri daha sonra yapacağımız bir kompozisyonda kullanabiliriz. Bu tür çizimlerde mürekkep ve uçlarla ( kibrit çöpü , tahta uçlar, kargı gibi) çalıştırmak hoş sonuçlar doğuruyor. Öğrenciler silgi olayından uzaklaşıyorlar, daha dikkatli ve hızlı davranıyorlar .Gelecek günlerde bu çeşit uçlarla çalışma ile ilgili daha geniş bilgi vereceğim.

Desen konusunda kendinizi geliştirmek için yanınızda taşıyacağınız küçük bir defter sizin için oldukça yararlı olacaktır. Boş bir zamanınınızda hareket eden, gördüğünüz her şeyi çizmeye çalışın. Mürekkepli kalemlerle,karakalemle , her türlü malzemeyle çizimler yapabilirsiniz . Hareketi meydana getiren büyük çizgileri , bütünü görme yetiniz gelişecektir.

Rönesans ressamları insan Anatomisi konusunda oldukça bilgiliydiler.

Anatomi Canlıların vücut yapılarındaki benzer veya farklı yanları araştıran, inceleyen bir bilim dalı diye tanımlanabilir. Resimde anatomi o canlının kendine özgü özelliklerini tanımak diyebilirim . İnsan vücudunu resmediyorsun parçalar arasındaki oranlar, kas ve kemik yapısının vermiş olduğu biçimsel özellikleri tanıyarak daha sağlam çizimlere ulaşabiliriz . Ağaç resmi yapacaksın,bir çok değişik tür ağaç var , dallarının yapısı,gövdeden çıkışları, yapraklarının biçimleri ,yaprakların sıralanış şekilleri , gövdenin kendine özgü dokusu , renkleri vs bir çok öğe onun anatomik yapısını oluşturur . Resmini yapacağımız canlının anatomik yapısını bilirsek çizimlerimizi kolaylıkla yaparız.

Sanatsal çizgi

Çizginin ustaca kullanılması durumunda seyircide coşkulu algılara,imgelere yol açar.Çizgiyle resim yapmak doğayı tanımamıza,ayrıntıları görmemize yardım eder.Çizginin hareketi iki nokta arasındaki düz bir çizgi olarak başlayabildiği gibi karmaşık şekillerde de olabilir.Bu düzenli hareket motifleri oluşturur.

Çizgi çalışmalarında mototonlaşmanın nedeni çizgi farklılıklarının olmaması, çizginin aynı şekilde uzun bir süre devam etmesindendir.Bu durumda göz takip etme heyacanını yitirerek duyum ve algılar yavaşlıyacaktır. Renoir'in bu karakalem çaılşmasında gözün heyacanını yitirmeden çizgileri dolaştığını görüyoruz.

Biçimleri sınırlayan çizgiye kontur denir. Sanatçılar kontur çizgisinin nerede hafifleyeceğini nerede kuvvetleneceğini iyi bilirler. Bu farklı çizgilerin dolaşımı bir ritm,müzik yaratır. İçimizi hoş duygular kaplar. 

Desen çalışmalarında sanatçıların kullandıkları çizgiler el yazısı gibi kendine özgüdür. Bakar bakmaz o çizgilerin hangi sanatçıya ait olduğunu anlarız. Siz de zamanla kendi çizginizi bulmalısınız.

Oran

Resimde yer alan unsurların birbiriyle ve kendi parçaları arasındaki uzunluk , genişlik ve büyüklük farklılıklarına denir..

Çizim yaparken doğru ölçüleri yakalamak için;küçük parçanın büyük parçanın kaçta kaçı olduğuna bakarak,en ile boy arasındaki fark ne kadardır gibi kıyaslamalar yapılır.Zamanla göz eğitimi arttıkça doğru ölçüleri yakalamak kolaylaşır.Bunun için ilk başlarda elimize bir kalem alarak kolumuzu tam olarak gergin tutup bir gözümüzü kapatarak ölçü olarak kullanacağımız kısa parçaya tutarız .Onun uzun parça içinde kaç tane olduğu bulunarak,kağıt üzerinde işaretleriz.Doğru yapıldığı taktirde doğru ölçüyü bulmakta oldukça yardımcı olan bir metoddur.

İnsan resminde oranlar

Figür çalışmalarında( tam boy) genelde baş bir birim olarak alınarak vücudun 7 veya 7,5 da biri olarak kabul edilir.Bazı sanatçılar 8 de bir olarak bir olarak da kullanmışlardır.Bu ölçüleri boy, kilo gibi etkenler etkilemez.Bu ölçüler modelin bulunduğu konuma göre değişiklikler gösterse de konuyu kağıda yerleştirmemizde çok kolaylık sağlar.Yetişkin insandan çocuklara doğru gittikçe 7 de bir,6 da bir,4 de 1 gibi oaranlar çıkar.

Knidos Aphrodite'sinin Roma dönemi kopyasında baş ölçü olarak alındığında vücudun yedi de biri olarak görülüyor.

Resim derslerinde biz başı vücudun 7,5 da biri olarak alırdık.

SAYFANIN DEVAMI