Kompozisyon

DSC00014

 

Bu resimde biçim benzerliklerinin , bütünlüğün sağlanmasında etkisi olmuştur . Aynı renk resmin her tarafında kullanılmıştır. Kırmızı renk dikkatimizi bir merkeze çekmektedir, gözümüz oradan başlayarak tabloyu dolaşmakta .Figürler bu dolaşımı sağlayacak şekilde yerleştirilmiş , tablonun arabeski dediğimiz kompozisyonu oluşturan gizli çizgiler belli oluyor.

DSC00032

Klasik resim anlayışında koyu tonlar çokça kullanılırdı . Resmin etrafı koyu tonlarla çevrilip ışık ortalarda kullanılırdı . Figürlerle bir kitle oluşturulmuş, kolay kompozisyonun kurallarından biri bu kitleleri oluşturup koyu tonlarla birbirine bağlamaktır. Duvar örerken taşları harçla bağlamak gibi . Klasik resimlerde ışık bir noktadan gelir.

DSC00120

Bu resimde benzer tonlardaki lekelerin yanyana gelerek tabloda bütünlüğü sağlamasını görüyoruz.

Resim yaparken kompozisyonda dikkat edeceğimiz noktalar

1- Demek ki ; figür ve motifler seyircinin gözünü resmin merkezine çekerek , resmin içinde rahatlıkla dolaştıracak bir şekilde yerleştirilir .

2- Konuyu daha iyi anlatabilmek için sanatçı bazı kısımlarda abartmalara ve sadeleştirmelere gider .Kompozisyon kurulurken baktığımız konudaki her şey olduğu gibi çizilmez, bazı kısımlar atılabilir veya eklemeler yapılabilinir.

3-Tablonun herhangi bir yerine konan kuvvetli bir ışık , renk veya seyirciye bakan gözler vs. seyircinin gözünü o noktaya çekecektir.

4- Kompozisyonda kitlelerin büyüklükleri ,açıklık koyulukları dikkate alınır. Çok büyük bir nesnenin yanına konan küçük bir figür seyircide rahatsızlık yaratır.

5- Figür ve motifler tablo içinde görünmez çizgiler üzerine yerleştirilir, bu çizgilere tablonun arabeski denir.Göz bu çizgiler istikametinde tabloyu rahatça gezer.

6- Kerim Kayhan’ın ” Sanat Eleştirisinde Kural ve ölçüler ” kitabında ; Bir kompozisyonun dengeli olup olmadığını anlamak için gözümüz önünde tuttuğumuz bir bıçağın sırtı ile tablo dikey olarak iki eşit parçaya bölünür,her iki parçada kitle, renk, hareket ,çizgi ,leke ve figürler gibi kompozisyon unsurları karşılaştırılır ” der. Ben bunu bir çok kez uyguladım ve öğrencilerime de söyledim .Yine Bedri Rahmi Eyüboğlu resimle ilgili bir kitabında”söğütlerin suda yansıması da kendisi kadar güzeldir ” diyordu ,bu da benim için önemli bir bilgi oldu .Yaptığım tabloları ters çevirip bakmışımdır, kompozisyonu iyi oturmayan resimler aşağı doğru dökülürler (psikolojik olarak) ,sağlam kompozisyonların tersden bakılışı da güzeldir . Tabii bu dediklerim özgün bir tablo yapanlar için , reprodüksiyon ( ressamlardan kopya ) veya fotoğraflardan çalışanlar için fazla önem taşımıyor.

7- Resimde bir kompozisyon çizgi , renk, leke , hareket ,ışık – gölge , koyu açık , figürlerin durumu ,denge gibi bir çok elemanın uyum içinde kurgulanması ile oluşur .Tasar ilkeleri dediğimiz bu konuların bazılarını ben ayrı sayfalar olarak da hazırlıyorum .

8- Biçimlerin büyüklük küçüklükleri iyi ayarlanırsa kendilerini daha iyi gösterirler. Biçimleri farklı bile olsa aynı büyüklükteki kitleler birbirini dengeler.

9- Şekillerin belli aralıklarla tekrar edilmesiyle ritm ortaya çıkar. Aralıklarda daima eşitlik olur ve benzer şekiller yanyana gelirse monoton bir kompozisyon ortaya çıkar .Sıkıcılığı kaldırmak için farklı büyüklükte aralıklar kullanmalıdır. Büyük biçim ve kitlelelerin etrafında geniş aralıklar bırakılması uygun olur .

10- Kompozisyonda hareket olayı çok önemlidir. Figürlerin, lekelerin haraketi ile resim daha bir çekicilik kazanır.

11- Işık ve Gölge de bir kompozisyonda dikkat edeceğimiz öğelerdendir. Işığı gölge ile düşünmek gerekir, her ışık kaynağı bir gölge yaratır. Işığın kaynağı da önemlidir, yön değiştikçe gölgeler de yön değiştirirler. Işık Gölge oyunları ile canlı ,dinamik bir kompozisyon oluşturulabilinir.Işık gölge eksikliği sükunet , rahatlıkla birlikte monotonluk da yaratabilir.

12- Uygunluk

DSC00213

Bazı uygunluklar kompozisyonda ölçülü kullanıldıklarında bütünlüğü sağlarlar .Yön Uygunluğu , Ölçü uygunluğu

DSC00214

Biçim uygunluğu , aralık uygunluğu ,doku uygunluğu gibi.

13- Kompozisyonda denge (Kitle olarak-renk olarak-açık koyu olarak) resmi oluşturan parçaların kendi aralarında anlaşmalarıdır . Bu yukarıda saydığımız bir çok tasar öğesi ile ilgilidir.

DSC00217

Bunu yukarıdaki şekillere bakarak açıklamaya çalışacağım. a) şıkkında bir tarafta büyük diğer tarafta daha küçük bir kitle vardır dolayısıyle dengeli değildir. b) Şıkkında , iki tarafta eşit kütle vardır dolayısıyle dengelidir ama resimde bu denge monotonluk yaratır , kullanılmaz. c) Şıkkında denge vardır, sağdaki büyük kütleye karşı küçük kütlenin yanına ilave bir parça eklenerek denge kurulmuştur. Bizim uygulayacağımız denge bu çeşit olacaktır. Daima simetriyi bozacağız .d) şıkkında iki tarafta aynı kütle vardır ama biri açık biri koyudur, koyu olan daha ağır gibi görünür burada denge yoktur. Bunun karşılığı e) Şıkkında Sağ taraftaki kitle koyu olacak içini boyamayı unutmuşum ,bir önceki şıkkın dengeli hali. Açık kütlenin yanına koyu bir kütle konularak denge sağlanıyor .f) Şıkkında kütleler yine aynıdır bir tarafta mavi diğer tarafta kırmızı renk vardır. Kırmızı renk daha hacimli görüneceğinden kütleler aynı olmasına karşılık denge bozuktur. Bunun dengesini kurmak için g) şıkkında olduğu gibi mavinin yanına ilave bir sıcak renk konur. Burada size çizgi , ton ve renk olarak denge hakkında bilgi vermiş oldum.

14- Bir tarafta yarım bırakılmış şekiller varsa karşı tarafta da yarım şekiller olmalı.

DSC00168

Ön plan ve arka plan birbirine lekelerle bağlanmış , figürler yanyana gelerek bir kitle oluşturmuş . Derli toplu bir kompozisyonda figürlerle,lekelerle bir kitle oluşturmak gerekir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir