Muzaffer Özgen-Datça

ressam48@gmail.com

SULUBOYA TEKNİĞİ

Size bu sayfamda suluboya tekniğinin inceliklerini anlatmaya çalışacağım. Bazı püf noktalarını belittikten sonra kendi yaptığım örneklerle konuyu pekiştirmeye çalışacağım. Özellikle resim eğitimi almamış sonradan kendilerini geliştirenler için bu açıklamalı örnekler iyi olacak , yapılmayacakları ve zaman zaman yaptığım hataları da belirtiyorum. Aşama aşama çalışarak yaptığım bu çalışmaları görmenizi isterim. Örnekler sayfamın alt kısımlarında açıklamalardan sonra.

Adı üstünde suyla karıştırılarak yapılan suluboya tekniğini diğer suyla çalışılan tekniklerden ayıran kendine özgü özellikleri vardır. Daha çok suluboya kağıdı denilen kağıtlara yapılır. Resim malzemeleri sayfamda suluboya ile ilgili malzemeler konusunda oldukça bilgi verdiğimi sanıyorum. Bir kaç şekilde uygulanabilir.

1- Kağıt suya batırılır biraz çektikten sonra üzerine boyalarla çalışılır.

2- kağıt bir sünger parçasıyla zaman zaman ıslatılır.

3- Çalışırken tekniğe uygun olarak sulu çalışılır.

Sayfamın alt bölümlerinde kendim deneyerek bu çalışma şekillerini açıklamaya çalışıyorum.

Suluboya tekniğinin en büyük özelliklerinden birisi; şeffaf olmasıdır, bu yüzden konu çizilirken çok hafif çizgilerle çizilir veya sert kalemler kullanılır ya da çok az çizilir çoğu kısım doğrudan fırçayla çizilir. Suluboyada kapatıcı oduğu için beyaz kullanılmaz, en açık tonda kağıdın beyazlığından yararlanılır diğer tonlar boyayı sulandırarak bulunur.Bir sürdüğünüz boyanın üzerinden tekrar geçmek gerekirse kurumasını bakleyin.Mavi bir rengin üzerinden sarıyı sürerseniz yeşil renk elde edersiniz. Islaklıktan dolayı renklerin birbirine karışmasından korkmayın bu suluboyanın kendine özgü yanlarındandır. Günümüzde piyasada çok çeşitli suluboya ve kağıtları satılmakta,bunların kaliteli olanlarını almanızı tavsiye ederim. Fırça olarak değişik kalınlıklarda samur fırçalar en uygun olanlardır.

Çabuk kuruyan ,hızlı çalışmayı gerektiren bir tekniktir, bu yüzden alıştırmalarla teknik tanınmalı, pratiklik kazanmalıdır.Çabuk ama doğru karar vermelidir. Akıcılığı nedeniyle duyguların yansıtılmasında ideal bir tekniktir.Bu yüzden soyut sanatçılar çokça bu tekniği kullanmışlardır.malzemenin taşınması,her yerde çalışabilme gibi kolaylıklarının yanında hataların kolay telafi edilememesi ,tekniğin doğru uygulanabilmesi gibi dikkat gerektiren yanları da vardır.  

Suluboya çalışmalarında açıktan koyuya doğru çalışılır,açık bir zeminin üstünden tekrar geçebilirsiniz ama koyu bir zemini düzeltmek mümkün değildir.Aslında bu kural;açıktan koyuya doğru çalışma bütün teniklerde iyi sonuç verir.

Bu resmi yaparken tesadüfler etkili oldu,resim yaparken bazen bir fırça darbesi,bir renk bize bir şeyler hatırlatır veya hoşumuza gider onu kullanırız. Bu resimde suluboya çalışıken bir kağıdın üzerine sürdüğüm araştırma renkleri veya tonları hoşuma gitti, bir yüz eklediğimde bu resim çıktı. Kullandğım kağıt suluboya kağıdı değil ,boyam kaliteliydi.

Suluboya çalışmalarına başlamadan önce mürekkeple de denemeler veya çalışmalar yapabiliriz,birbirine yakın malzemelerdir. Ben mürekkeple lavi veya suluboya çalışmalarında yer yer beyazlar bırakırım bunlar renkleri güçlendirir.

Mürekkeple yapılan çalışmalar suluboyaya iyi bir geçiştir,açıktan koyuya çalışma,hızlı çalışma,hataların düzeltmesinin zorluğu,suya değen yerlerin dağılması gibi bir çok benzerlik oluşturur

Önce normal bir kağıt üzerine çeşitli denemeler yapabilirsiniz,içinizden geldiği gibi çalışın.

Yukarıdaki örnekler sıradan bir resim kağıdı üzerine yapıldı,kağıt biraz kabardı,yağımsı lekeler çıktı.En alt sağda boyanın dağılması görülüyor, suluboya ne kadar kaliteli ise boyanın dağılması hızlı ve çokça oluyor. Fakat bazen suluboya kağıdı olmasa da bazı kağıtlarda iyi netice alınabiliyor.

Elimdeki suluboyada kullanabileceğim fırçaları dizdim,resim malzemeleri sayfamda daha ayrıntılı bilgi veriyorum. Açık sarı samur fırça görünümündeki fırçayı alırken aldatılmışım,sentetik samur bir fırça.Resim malzemeleri kısmına bakın.Burada kalın bir yuvarlak fırçamın eksik olduğunu gördüm.

Bu kullandığım kağıt normal bir kağıt ama suluboyanın özelliğini bozmadı. Tabii en iyisi suluboya kağıdına çalışmak.Suluboyada en son kullanacağımız en koyular dışında diğer tonlarda boyayı sürer sürmez uç kısımlarından hemen açmalı,yanına gelecek diğer bir lekede kolay oluyor.Koyularda da uç kısımlarında biraz sulandırma yapılabilir,yanındaki tona geçiş sağlanmış olur.

Aynı sıradan kağıtla bir çok çalışma yaptım,ama yarın bir gün srgileme olayında malzemenin kalitesi çok önemli,ben bu çalışmayı bir daha yapamam ki !

Örneklerle Adım adım suluboya çalışması

Şimdi size kendim deneyerek suluboyanın inceliklerini anlatmaya çalışacağım.Bakalım nasıl bir sonuç çıkacak.Daha önce suluboya çalışmalarımda genellikle portre ve ekspresyonist bir anlayışla çalıştım.Şimdi bir manzara (peyzaj) konusu seçtim.

Önce gerçek bir suluboya kağıdı ve iyi sayılabilecek boyalar kullanıyorum Kağıdımı su kontraplağı üzerine bantla gerdim ,yalnız bu normal yapışan bir kağıt bant.Suyla ıslatılıp yapışanlardan değil,aslında onlardan lazım.Suluboya kağıdını çeşmede yıkayıp biraz nemini aldıktan sonra suda yapışan kağıt bantla germek lazım.Kuruduğunda kendisi oldukça gerilir ve sudan fazla etkilenmez.Benim kağıt biraz kabardı.

Konuyu çok hafif çizgilerle kağıda çizdim.Şimdi yapacağım çalışma kuru olacak,yani kağıdı ıslatmadan fırçayı sık sık sulandıracağım.

İlk aşamada göğü,denizi ,dağları açık tonlarında boyadım.Suluboyada fırçaya bir boya alıp önce müsvette bir kağıtta veya başka yerde şöyle bir gücüne bakıyorsunuz,bu aşamada doğrudan sürmek yok,sürerseniz hızlı bir biçimde fırçanıza temiz su alıp dağıtmalısınız. Nereye boya sürerseniz sürün hemen fırçayı suya batırıp boyayı dağıtıyorsunuz sulu çalışmaktan çekinmeyin,açık tonlar her zaman koyultulur ama koyulara bir şey yapılamaz.Koyuların üstünden boyayı koyultup sürerseniz suluboya özelliği kaybolur;guaş olur.

Kağıdın kurumasını bekleyip ikinci aşamaya geçtim.Ben de ne zamandır suluboya çalışmamıştım,biraz heyacanlandım,bakalım ne olacak,başarılı olamazsam da sizlerle paylaşacağım ,şu an kağıt kururken bunları yazıyorum.Hiç ara vermeden çalışabilirsiniz ama ben böyle denemek istedim. 2.aşamada dağları biraz biçimlendirmeye çalıştım yalnız bunu yaparken dikkat gerekiyor,dağlar iki ,üç kademe ve uzaktalar,bu uzaklığı veren tonu kaybetmemem lazım, netleşir ve koyu olursa yakına gelirler,derinlik kaybolur. Azcık denize de biraz sulu maviler attım,daha öncekinden biraz koyu.Deniz açık olacak sakin bir suyu canlandıracağım.Resimde hakim renk mavi ve soğuk renkler ağırlıkta ,yakındaki kayayı birden koyulaştırmakla iyi yapmadım, kuruyunca biraz sıcak renk deneyeceğim.

Üçüncü aşamada ilerdeki yakın olan dağlara biraz yeşil sürdüm, gökyüzüne, denize biraz mavi sürdüm.Ön plandaki yeşillerde biraz çiğlik var yeşilin içine kırmızı veya biraz turuncu katarak süreceğim.Öndeki kayaya biraz sıcak renklerden sürdüm.Bundan sonra denizle biraz uğraşacağım,ince bir fırçayla giden kayığın izlerini yapmaya calışacağım .Ve çizgilerle şekilleri netleştireceğim.

Boyaları karıştırdığım kağıtta durum böyle.Hangi renkleri kullandığım bayağı belli oluyor.

Dördüncü aşamada,0 numara gerçek samur bir fırçayla konturlar çizdim, çizerken uzaktaki cisimlerin yakınlaşmaması için çalıştım , koyu bir ton onları yakına getirir.Bu arada söylemeyi unuttum;elinizi kağıdın üzerine koymanız gerekirse elinizin altına temiz bir kağıt koyun,yoksa elinizdeki yağ kağıda geçer ve boya tutmaz.Bundan sonra bir atak daha yapmayı düşünüyorum.Tam karşıdaki yakın kara parçasının denize değen kısmını düz, paralel bir çizgiyle belirteyim diyorum,bir de deniz ve gökte daha sıcak renklerle bir iki fırça darbesi atmayı düşünüyorum.

Son şekli böyle,artık bundan sonra yapılacak her hamle resmi daha da bozar.Yaptığım çalışma beni tatmin etmedi,kendimi biraz sıktım, ne kadar rahat ederseniz,rahat fırça atarsanız resim o kadar hoş olur. Burada dikkat edilecek nokta sürülen boyanın üzerinde fazla oynanılmaması,suluboyanın tazeliği, kendine özgü şeffaflığı kaorunmalı.Ben burada bazı yerlerde fazlaca oynayarak hata yaptım. Bundan sonraki örnek çalışmamda buna dikkat edeceğim.

Günümüzde kulanılacak boyalar bu şekilde,tek tek de satılıyor.Yuvarlak suluboyalarda bunlar kadar pigment (boya maddesi) bulunmuyor.Yalnız bu boyaların genişleri var mı bilmiyorum,araştıracağım.Tabii bu tür malzemelerin merkezi istanbul.Bir de suluboyamda renk çeşitlerinin az olması,bir takım zorluklar yaratıyor.Boya kutumuzda ne kadar renk zenginliği olursa o kadar zevkli ve güzel resimler yaparız.Tabii bu boyalar biraz pahalı.

Suluboya çalışması deneme 2

2. Deneme olarak bu çalışmayı yaptım.Burada kağıdı süngerle sulandırıp öyle çalıştım ama pek hoşuma gitmedi.Birincisi iyi bir suluboya aldığımı sanıyordum ama galiba değil.Çünkü boyayı sulu yüzeye sürer sürmez dağılması lazım diye düşünüyorum,maalesef benim boya suda çok az dağılıyor,suluboyanın dağılınca renklerin karışması,iç içe geçmesi gibi güzellikler olmadı.Boyamdaki renk azlığı da bu çalışmada kendini gösterdi.Onun için özellikle suluboyada malzeme çok önemli.

Resimde güneşin olduğu yeri beyaz bırakacaktım,boyayınca geri dönüşü olmuyor,suya düşen renkleri buna uydurmaya çalıştım.

Daha önce dediğim gibi yuvarlak geniş bir fırçaya gereksinim var,Datça'da maalesef yok,yassı geniş fırça var boya tabletleri küçük olduğu için iyi olmuyor.

Sağ tarafta biraz daha fırça atılabilinir ama içimden gelmedi.Yine resimde renklerle derinliği vermeye çalıştım.

Suluboya çalışması Örnek 3

Konuyu çok hafif çizgilerle ve bazı ana hatları çizerek ilk kat boyamayı yaptım.Sonraki aşamada gökyüzü hemen hemen bu tonunu koruyacak.İlk kat boyama figürlerin en açık tonuyla yapılıyor.Suluboya bir çok kişinin çekindiği bir tekniktir ,benim burada belirttiğim hususlara dikkat ederseniz ne kadar zevkli ve zor olmadığını göreceksiniz.Bir kere başında şunu belirtmeliyim;hangi çalışmada olursa olsun sanat dalları sabırlı,titiz bir çalışma ister.Sonuç çalışma bitince belli olacaktır,işin çekici yanı da budur.

2. aşamada tonları biraz koyulttum fakat bu fotoğrafı gece çektiğim için olduğundan koyu görünüyor.Arkadaşlar yeni başlayanlar için dikkat edilecek husus ;sürdüğünüz her fırça boyayı kurumadan, fırçayı suda temizleyip biraz da sulu olarak sürdüğünüz boyayı uçlarından başlayarak yaymaktır.Beyaza yaklaşıncaya kadar.Daha sonra üzerine süreceğiniz boyanın dağılmasını istiyorsanız yaşken,istemiyorsanız kurumasını bekleyin.Burada uyarmam gereken bir nokta var;yaş bir boyanın üzerine boya sürüyorsanız bunu bir kez yapıp bırakın kuruduktan sonra üzerinden geçebilirsiniz,yine de fazla oynamak yok ,üzerinde çok oynarsanız pütürlü çirkin bir yüzey oluşur.

Gökyüzünün bazı yerlerine çok hafif koyulaştırmalar yaptım.Gökyüzüne ağaçla uğraşmaya başladıktan sonra bir şey ilave edemem.Ne yapacaksam şimdi yapmalıyım.Dağların yakında olanlarını biraz daha koyulaştırdım.Burada mavi ile kırmızıyı belirli oranlarda karıştırıyorum.Resimde çoğu kez(fovistler renkleritüptan çıktığı gibi kullanmışlardır) boyalar birbiri ile karıştırılarak kullanılır,oranlar konuya göre değişir.Yoksa çiğ dediğimiz bağıran,rahatsız eden renkler olur.Renk konusunu işlediğim sayfamda anlatıyorum,zıt renkleri az bir oranda karıştırarak parlaklıkları kırılır ,bazen birbirine yakın renkleri karıştırırız vs.Burada kaçırdığım bir nokta oldu;taşlar yapacaktım,yeşil boyayla üzerinden geçmişim.Bakalım nasıl yapacağım.?

Ağaçla uğraşmaya başladım,meşe palamutu cinsinden bir ağaç yapmaya çalışacağım.Bizim buralarda çok,dalları değişik şekillerle resme hareket varecek,canlılık kazandıracak.Yeşillerin üstünden bazı sıcak,kırmızıya kaçan tonlarını sürdüm ve hemen fırçayla sulandırıp yaydım.Yayarken daha sonra lazım olacak bir tonu kapatmayın.

Bu aşamada ağacı çalıştım,uçlara doğru açık tonlu dallar yaptım.

Burada ağaç üzerinde çalışmaya devam ettim,dallarda zaman zaman sıfır numara fırça kullanıyorum,ve çizgiye hakim olmak gerekiyor,her çizdiğiniz dal uçlara doğru incelmeli.Yeşillerin biraz daha koyularını sürdüm,bir kaş ağaç ilave edeceğim,alt tonlarını sürdüm.Bu ağaçlar,büyük ağacın koyuluğunu biraz azaltacak.Şimdi son aşamaya geçeceğim,ağacın dışındaki ayrıntılar üzerinde duracağım,resmin kurumasını bekliyorum.Dikkat ederseniz resme derinlik kazandırmak için renk perspektifine dikkat ediyorum.Bütün bu konular sitemde hazırladığım sayfalarımda var.

Sonuçta böyle bir şey çıktı.

4. Örnek Suluboya ile portre çalışması

Suluboya ile portre çalışmaları oldukça ilginç sonuçlar doğurur.Bu çalışmam için de suluboya kağıdını kenarlarından suntaya ,kağıt yapıştırıcı ile sabitledikten sonra konuyu çok hafif çizgilerle,ana hatlarıyla çizdim.

Hiç acele etmemek gerekiyor,hep açık tonlardan koyuya doğru gideceğiz.Gölgeleri yeşil ve mor renklerle vermeye çalışacağım.Koyu renkler resimde çukurluk yaratırlar,tümsek kısımlar daha çok ışık alacağı için sıcak renklerle ve beyaz bırakılan kısımlarla canlandırılır.Önce hafif tonlarda modelimin ten rengine yakın rengi bularak çalışıyorum.Yalnız ben burada çene kısmında biraz koyu tonlarla başladım bakalım sonu nasıl olacak ben de merak ediyorum.

Biraz daha koyuya doğru gittim,tonları bir kağıtta kontrol ettikten sonra sürüyorum,fırçayı temizleyip uçlarından açık tonlara doğru dağıtıyorum. Gölgelerde sürdüğüm yeşiller belli oluyor,ama çok kontrollü.Buraya kadar çene kısmının dışında iyi gittim.Çene kısmında dudakların altı biraz koyu ama soğuk renklerle yapacağım.Oysa burada resmin başında koyu olarak sıcak renkler sürdüm. Resim bozulacak diye bir şey olmaz ama tekniğin dışına çıkmaktan çekiniyorum.

Yavaş yavaş yüzdeki ayrıntılara giriyorum,hala o kısım koyu olarak sırıtıyor,ya diğer yerlerde de o tonları kullanacağım ya da sakallarla örtmeye çalışacağım,resim kururken bunları yazıyorum.Bir hamlem daha olacak.Burada yeşil renkle zıt rengi kırmızının kontrastlığı var.Yüz kırmızı tonlarda olduğu için arka fonda da yeşil renk kullandım Ama yeşilin içine zıt rengi kırmızıdan biraz katarak parlaklılığını kırdım,hem de tatlı bir zıtlık oluşmasını sağladım.

Gün ışığında bir kez daha bakacağım,gördüğünüz gibi çenenin altında ,sürmüş olduğum koyu leke sonucu yüzde de koyulaştırmalara gittim,oradaki koyuluğun sırıtmaması,bütünlüğün sağlanması için .Bugün de çalışırken bayağı tat aldım,biraz daha suluboya çalışacak gibiyim. Şimdi de sol tarafta, arkadaki açıklığı da koyulaştırmayı düşünüyorum,yarın karar vereceğim.Resim yaparken dinlenmek önemlidir.

Son rütuşlarla resim bu hale geldi.Sol kaş daha yakında olduğu için koyulttum. Üst dudağı bıyıklarla kapattım.Arka fonda sol tarafta biraz daha koyu tonlar sürdüm.Daha fazla oynamanın faydası yok.Bu resmimde biraz daha suluboyaya yaklaştım,çalışırken zevk aldım ,portre çalışmaları hoşuma gider.Bu çalışmamda yaptığım en büyük hata daha önce de bahsettiğim gibi açık tonla çalışmam gereken bir kaç yerde daha başından koyu sürmem oldu,artık telafisi de olmadı .Çenenin altında ,daha sonraki çalışmalarımda da dudaklarda kullandığım koyu tonlar . Portredeki kişiyi tanıdığım bir arkadaştan yola çıkarak çizdim.Sakalların yana doğru kayması falan bilinçli çizildi.Benim en iyiye doğru gitme huyum var,bu yüzden öğrencilerim biraz yoruldular.Çalışmalara devam diyorum bakalım ne olacak.

Suluboya Çalışması Örnek:5- Bulutlu bir gökyüzü çalışması

Daha önce yaptığımız gibi kağıdı düz bir zemine gererek,çok hafif çizgilerle konuyu çizdim.Konu Datça'dan bir görünüm olacak. Burada peyzaj(manzara)resimlerinde dikkat edeceğimiz kuralları unutmayacağız;çizgi ve renk perspektifini uygulamaya çalışacağız.Bütün bu konular sitemdeki sayfalarda var.Burada bulutlu bir gökyüzü yapacağım için gökyüzüne denizden daha çok yer verdim,fotoğraf aldatıcı olabilir.İlk çalışmaya gökyüzünden başladım,beyaz bulutları kaybetmemek için bazı yerleri beyaz bıraktım,diğer yerlerde de çok açık tonlarda çalışacağım.Açıktan koyuya doüru gideceğim.

Uzaktaki cisimlerde belirgin sıcak renkler kullanırsak yakına gelirler,renk perspektifi bozulur. Ben çoğu kez renkleri saf olarak kullanmam kendi tonlarıyla veya zıt renkleriyle az miktarda karıştırırım.Bulutlarda ve denizde maviyi lacivertle,az kırmızıyla,yeşillerle falan karıştırarak kullanıyorum.

Koyu tonlara doğru gittikçe resim belirginleşiyor.

Burada yaşadığım bir deneyimi sizinle paylaşayım;karşıdaki dağlardaki lacivert koyuluğu görüyorsunuz.Nasıl oldu da öyle bir tonu oraya sürebildim anlayamadım ve eyvah ben buu nasıl düzelteceğim diye üzüldüm.

Burada resim kuruduktan sonra kalın yumuşak fırçamı temiz suya batırarak kuru zeminin üzerinde aynı yönde gezdirdim,suyla çıkan boya tabakasını kağıdın dışına doğru attım. Aynı şeyi teknenin altındaki koyuluk için de yaptım.Kağıdın kaliteli suluboya kağıdı olması ( boyanında etkisi vardır belki) hatamı kaybettirdi .Koyu bir ton yakına geleceği için resmimdeki derinlik bozulacaktı.

Gökyüzü çok hareketli olduğu için denizi sakin yapmaya çalışacağım,devamlı bir hareket gözü yorar bazen dinleneceği sakin yüzeyler yapmak gerekir.Yakın kısımlarda suyun kıpırdanışını veren fırça vuruşları yaptım.

Özellikle bulutlarda pamuk görünümünü vermek için ,sürdüğüm her fırça darbesini hemen kurumadan, beyaza doğru dağıtıyorum.Üzerinde fazla oynamıyorum, ancak kuruduktan sonra üzerine bir renk sürüyorum.

Yakın dalga kıpırtılarında daha büyük fırça ve koyu tonlar kullandım.Ben bu resmimde kağıdı bantlamak için yapılarda kullanılan (strafor)köpüğü kullandım, gayet işe yaradı.

Tablet şeklinde satılan Suluboya renkleri

Tablet olarak alacağınız suluboyalarda bir çok markalarda çoğunlukla aşağıda verdiğim renkleri bulabilirsiniz.

Ana Sayfa

Metin ve çalışmalarım izinsiz ve www.resimhocasi.com adresi belirtilmeden kullanılamaz.